Onderhoud volgens de machineverordening 2023/1230
Met de komst van de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230, die vanaf 20 januari 2027 volledig van kracht wordt, worden de eisen ten aanzien van het onderhoud van machines verder aangescherpt en geconcretiseerd. Fabrikanten worden verplicht om al in de ontwerpfase rekening te houden met de volledige levenscyclus van een machine, inclusief onderhoud, en moeten hierover duidelijke instructies aanleveren. De focus ligt op het garanderen van veiligheid en gezondheid gedurende de gehele levensduur van de machine.
De nieuwe verordening, die de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG vervangt, stelt dat machines zo ontworpen en gebouwd moeten worden dat onderhoudswerkzaamheden veilig kunnen worden uitgevoerd. Dit is een fundamenteel onderdeel van de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen die zijn vastgelegd in Bijlage III van de verordening.
Kernvereisten voor onderhoud
De verplichtingen rondom onderhoud in de Machineverordening kunnen worden samengevat in twee hoofdcategorieën: het ontwerp voor veilig onderhoud en de informatieplicht van de fabrikant.
1. Ontwerp voor veilig onderhoud:
Toegankelijkheid: Fabrikanten moeten ervoor zorgen dat punten voor routineonderhoud (zoals smering en afstelling) zich buiten gevaarlijke zones bevinden. Wanneer dit niet mogelijk is, moeten deze punten bereikbaar zijn zonder dat er gereedschap nodig is om afschermingen of beveiligingsinrichtingen te verwijderen.
Risicobeperking: De machine moet zo zijn ontworpen dat de risico’s tijdens onderhoud, zoals het onverwacht opstarten, worden geminimaliseerd. Dit omvat voorzieningen om energiebronnen op een veilige en verifieerbare manier te kunnen loskoppelen en de restenergie af te voeren.
Ergonomie: Onderhoudstaken moeten met het oog op ergonomische principes kunnen worden uitgevoerd, om fysieke belasting van de onderhoudstechnicus te voorkomen.
2. Informatieplicht via de gebruiksaanwijzing: De gebruiksaanwijzing speelt een cruciale rol in de nieuwe verordening en moet gedetailleerde instructies bevatten voor veilig onderhoud. Deze instructies moeten onder meer het volgende omvatten:
Aard en frequentie: Een duidelijke beschrijving van de aard en de frequentie van de inspecties en het onderhoud die om veiligheidsredenen noodzakelijk zijn.
Veilige werkmethoden: Stapsgewijze instructies over hoe onderhouds- en reparatiewerkzaamheden veilig kunnen worden uitgevoerd, inclusief de te nemen beschermingsmaatregelen. Denk hierbij aan het gebruik van specifieke persoonlijke beschermingsmiddelen of gereedschappen.
Testen van veiligheidsfuncties: De verordening legt expliciet de nadruk op de mogelijkheid voor de gebruiker om de werking van veiligheidsfuncties te kunnen testen. De gebruiksaanwijzing moet beschrijven hoe deze tests uitgevoerd kunnen worden.
Reserveonderdelen: Specificaties van de te gebruiken reserveonderdelen wanneer deze de gezondheid en veiligheid van de bedieners kunnen beïnvloeden.
Samenvattend legt de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230 een grotere verantwoordelijkheid bij de fabrikant om te zorgen voor machines die niet alleen veilig zijn in gebruik, maar ook gedurende hun hele levenscyclus veilig kunnen worden onderhouden. De gedetailleerde en duidelijke instructies in de gebruiksaanwijzing vormen hierbij de onmisbare schakel naar de eindgebruiker.