Wat moet een risicobeoordeling bevatten?

De wettelijke eisen voor een risicobeoordeling zijn vastgelegd in de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Volgens Bijlage I, Algemene Beginselen, punt 1 van de Machinerichtlijn, moet de fabrikant of diens gemachtigde ervoor zorgen dat een risicobeoordeling wordt uitgevoerd om de veiligheids- en gezondheidseisen te bepalen die op de machine van toepassing zijn. De machine moet vervolgens worden ontworpen en gebouwd rekening houdend met de resultaten van de risicobeoordeling.

De risicobeoordeling en -reductie omvatten doorgaans de volgende elementen, zoals gedetailleerder beschreven in geharmoniseerde normen zoals EN ISO 12100:

Bepaling van de grenzen van de machine, wat inhoudt:

• Het beoogde gebruik.

• Elk redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik.

• Gebruiks-, ruimte- en tijdslimieten.

• Identificatie van gevaren die door de machine kunnen ontstaan en de daaruit voortvloeiende gevaarlijke situaties.

• Risico-inschatting voor elk geïdentificeerd gevaar, rekening houdend met:

• De ernst van mogelijke verwondingen of schade aan de gezondheid.

• De waarschijnlijkheid dat deze zich voordoen.

• Risico-evaluatie om te bepalen of risicoreductie noodzakelijk is, op basis van de resultaten van de risico-inschatting.

Risicoreductie door het toepassen van beschermende maatregelen volgens de driestapsmethode (hiërarchie van maatregelen):

• Stap 1: Risico’s zoveel mogelijk elimineren of minimaliseren door een inherent veilig ontwerp en constructie van de machine.

• Stap 2: De nodige beschermingsmaatregelen nemen tegen risico’s die niet door ontwerp kunnen worden geëlimineerd (bijv. afschermingen, veiligheidsvoorzieningen).

• Stap 3: Gebruikers informeren over de restrisico’s die overblijven ondanks de genomen beschermingsmaatregelen. Dit omvat:

• Waarschuwingen op de machine.

• Informatie in de gebruiksaanwijzing over veilige werkmethoden.

• Indicatie van eventuele noodzakelijke training, instructies of vereiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

De formulering van de vereisten direct in de Machinerichtlijn is relatief algemeen. Daarom biedt een geharmoniseerde norm zoals EN ISO 12100:2010 – Veiligheid van machines – Algemene ontwerpbeginselen – Risicobeoordeling en risicoreductie gedetailleerde richtlijnen voor het uitvoeren van dit proces. Deze norm telt inderdaad vele pagina’s en definieert nauwkeurig hoe een risicobeoordeling en het daaropvolgende risicoreductieproces moeten worden uitgevoerd.

Deze norm is geharmoniseerd onder de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Dit betekent dat wanneer een machinefabrikant voldoet aan de specificaties van een dergelijke geharmoniseerde norm, er een “vermoeden van overeenstemming” ontstaat met de overeenkomstige essentiële veiligheids- en gezondheidseisen van de Machinerichtlijn die door die norm worden gedekt. Dit principe is een belangrijk onderdeel van de Europese productregelgeving.