De inhoud van de gebruiksaanwijzing van een machine

De gebruiksaanwijzing is een essentieel veiligheidsdocument dat een machine gedurende haar hele levenscyclus vergezelt. Onder de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230, die vanaf 20 januari 2027 van kracht wordt, zijn de eisen aan de inhoud en vorm van deze handleiding verder aangescherpt en gemoderniseerd. De gedetailleerde voorschriften zijn vastgelegd in Bijlage III, punt 1.7.4 van de verordening.

De fabrikant is verplicht een gebruiksaanwijzing te leveren die alle noodzakelijke informatie bevat om de machine veilig te kunnen installeren, gebruiken, onderhouden en ontmantelen. De inhoud moet ondubbelzinnig, gemakkelijk te begrijpen en afgestemd zijn op de beoogde gebruiker.

Hieronder volgt een gestructureerd overzicht van de verplichte inhoud.

1. Algemene informatie

Elke gebruiksaanwijzing moet ten minste de volgende algemene gegevens bevatten:

• Identificatie van de fabrikant: De volledige firmanaam en het postadres van de fabrikant en, indien van toepassing, van diens gemachtigde.

• Identificatie van de machine: De exacte typeaanduiding van de machine zoals vermeld op het product zelf (het serienummer mag worden weggelaten, aangezien dit al op de machine staat).

• EU-Conformiteitsverklaring: De handleiding moet de volledige EU-conformiteitsverklaring bevatten, of het internetadres waar deze verklaring digitaal te raadplegen is.

2. Beschrijving van de machine

Een algemene beschrijving van de machine en het beoogde gebruik ervan, inclusief:

• Tekeningen, schema’s, beschrijvingen en verklaringen die nodig zijn voor het gebruik, onderhoud, de reparatie en het controleren van de goede werking.

• Een beschrijving van alle werkplekken die door bedieners kunnen worden ingenomen.

3. Informatie voor veilig gebruik

Dit is het meest uitgebreide deel en omvat de volledige levenscyclus van de machine:

• Transport, overslag en opslag: Instructies voor het veilig hanteren van de machine, met vermelding van de massa van de machine en haar verschillende onderdelen als deze regelmatig afzonderlijk vervoerd moeten worden.

• Installatie en inbedrijfstelling: Voorschriften voor een veilige installatie, montage en aansluiting, inclusief informatie over het beperken van lawaai en trillingen.

• Beoogd gebruik: Een duidelijke beschrijving van het beoogde gebruik. Er moet ook informatie worden gegeven over redelijkerwijs te voorzien, maar niet-toegestaan gebruik.

• Instructies voor de bediener: Duidelijke instructies voor het afstellen, bedienen en controleren van de machine.

• Testen van veiligheidsfuncties: Een belangrijke toevoeging in de verordening is de verplichting om instructies en testprocedures te verstrekken, zodat de gebruiker de correcte werking van veiligheidsfuncties kan controleren.

4. Veiligheidswaarschuwingen en restrisico’s

De fabrikant moet expliciet informeren over:

• Restrisico’s: Een beschrijving van de risico’s die overblijven ondanks de geïntegreerde veiligheidsmaatregelen in het ontwerp en de getroffen beschermingsmaatregelen.

• Vereiste beschermingsmaatregelen: Instructies over de door de gebruiker te nemen maatregelen, zoals het gebruik van specifieke persoonlijke beschermingsmiddelen.

• Specifieke gevaren: Waarschuwingen voor gevaren die kunnen ontstaan door bepaalde uitrustingsstukken of die vereist zijn voor specifieke werkzaamheden.

5. Onderhoud en reparatie

De handleiding moet gedetailleerde instructies bevatten voor:

• Aard en frequentie: De aard en frequentie van inspecties en onderhoud die om veiligheidsredenen nodig zijn.

• Veilige uitvoering: Instructies om onderhouds- en reparatiewerkzaamheden veilig uit te voeren.

• Reserveonderdelen: Specificaties van te gebruiken reserveonderdelen die de veiligheid van bedieners kunnen beïnvloeden.

6. Informatie over emissies

Er moeten kwantitatieve gegevens worden verstrekt over:

• Luchtgeluidsemissies: De A-gewogen emissie-geluidsdrukniveau op werkplekken (indien hoger dan 70 dB(A)) en de C-gewogen momentane piek-geluidsdrukniveau (indien hoger dan 63 Pa). Ook het A-gewogen geluidsvermogensniveau van de machine moet worden vermeld.

• Trillingen: De totale waarde van de trillingen waaraan het hand-armstelsel (indien > 2,5 m/s²) of het lichaam (indien > 0,5 m/s²) wordt blootgesteld.

• Gevaarlijke stoffen: Informatie over de uitstoot van gevaarlijke stoffen door de machine.

7. Nieuwe technologieën: software en cybersecurity

Met de opkomst van slimme en verbonden machines zijn nieuwe eisen toegevoegd:

• Software: Informatie over software die is ingebouwd om de machine te laten functioneren.

• Cybersecurity: Instructies over de beveiligingsmaatregelen die de gebruiker moet treffen om de machine te beschermen tegen corruptie en ongeautoriseerde toegang die tot gevaarlijke situaties kan leiden.

8. Vorm en taal

Digitaal is de norm:

• De gebruiksaanwijzing mag in digitaal formaat worden verstrekt. De fabrikant moet op de machine of in een begeleidend document aangeven hoe deze digitale instructies toegankelijk zijn.

• Recht op papier: Op verzoek van de koper bij de aankoop moet de fabrikant kosteloos een papieren versie verstrekken.

• Toegankelijkheid: De digitale versie moet gedurende de verwachte levensduur van de machine (en minstens 10 jaar) te downloaden en op te slaan zijn.

• Taal: De gebruiksaanwijzing moet worden opgesteld in een taal die gemakkelijk te begrijpen is voor de gebruikers in de EU-lidstaat waar de machine op de markt wordt gebracht.

• Door deze gedetailleerde eisen zorgt de Machineverordening ervoor dat gebruikers beschikken over alle informatie die nodig is om gedurende de gehele levenscyclus veilig en verantwoord met een machine om te gaan.