Wat zijn veiligheidscomponenten volgens de nieuwe Machineverordening?

In de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230 is de definitie van een veiligheidscomponent aanzienlijk gemoderniseerd en verduidelijkt. De meest cruciale verandering is dat software nu expliciet als een veiligheidscomponent kan worden beschouwd.

De officiële definitie (uit Artikel 3) stelt dat een veiligheidscomponent een component van een machine is die:

Fysiek of digitaal is, met inbegrip van software;

Afzonderlijk op de markt wordt gebracht (dus niet als onderdeel van de oorspronkelijke machine);

Dient om een veiligheidsfunctie te vervullen;

Waarvan het falen of de storing de veiligheid van personen in gevaar brengt.

Een extra criterium is dat de component niet strikt noodzakelijk is voor de basiswerking van de machine, of dat voor die basiswerking een normale, niet-beveiligde component zou kunnen volstaan.

Belangrijkste verandering: software als veiligheidscomponent

De expliciete toevoeging van “digitaal, met inbegrip van software” is de grootste vernieuwing. Dit betekent dat software die los wordt verkocht met het doel om een veiligheidsfunctie uit te voeren, nu volledig onder de Machineverordening valt. De ontwikkelaar van die software moet deze voorzien van een CE-markering, een technisch dossier en een EU-conformiteitsverklaring.

Voorbeelden van veiligheidscomponenten

Om de definitie duidelijker te maken, volgen hier een aantal voorbeelden.

Traditionele (fysieke) veiligheidscomponenten:

• Noodstopknoppen en de bijbehorende besturingscircuits.

• Lichtschermen die een machine stoppen als de lichtstraal wordt onderbroken.

• Tweehandenbedieningen die ervoor zorgen dat de operator beide handen buiten de gevarenzone heeft.

• Vergrendelingsschakelaars op afschermingen en deuren.

• Veiligheids-PLC’s en veiligheidsrelais die signalen van andere componenten verwerken.

• Terugslagkleppen op de hefcilinders van hefwerktuigen die voorkomen dat de last valt bij een leidingbreuk.

• Beveiligingen tegen vallen of kantelen (ROPS/FOPS) op grondverzetmachines.

Nieuwe (digitale) veiligheidscomponenten:

• Een software-app die op een tablet draait en wordt verkocht om veilige zones rond een mobiele robot te monitoren en de robot te stoppen.

• Een los verkocht AI-algoritme dat menselijke aanwezigheid detecteert en de machine uitschakelt.

• Een softwarebibliotheek of -functieblok dat wordt verkocht om een standaard PLC op te waarderen tot een veiligheidsbesturing.

Kortom: de definitie is verbreed om aan te sluiten bij de moderne, door software aangedreven industrie. Elke los verkochte component, fysiek of digitaal, die cruciaal is voor de veiligheid van personen, wordt nu beschouwd als een veiligheidscomponent onder de Machineverordening.